Stap 5
De handleiding van stap 5 is voor groepstraining de laatste in de reeks. Het aantal kinderen dat op de schaakclubs de vijfde stap haalt, is helaas niet groot.
De aandacht voor tactiek is in deze stap bescheidener dan in de vorige stappen, al blijft zij in partijen van de leerlingen een hoofdrol spelen. Positionele aspecten spelen een steeds grotere rol voor de vijfde stapper. De lessen over pionstructuur, zevende rij, sterk veld en open lijn bevatten veel strategische zaken.
Planmatig spel is belangrijk bij het schaken en het is een onderdeel van enkele lessen over het eindspel. Die laten zien hoe belangrijk samenwerking van stukken is en hoe relatief de puntentelling van schaakstukken kan zijn. De les 'Verdedigen' besteedt aandacht aan aspecten die bij vrijwel alle leerlingen onvoldoende gebruikt worden.
De 'vijfde stap' bestaat uit een handleiding en een werkboek:
■ Handleiding voor schaaktrainers Stap 5
Handleiding voor schaaktrainers Stap 5
Handleiding
voor schaaktrainers
Stap 5
5e druk 2007
192 pagina's
met tekeningen
De handleiding is een grote steun voor de lesgever, zelfs voor een ervaren onderwijzer. Kant en klare lessen, aanwijzingen voor het werken met de werkboeken, hulp geven, noem maar op. Vrijwel alles staat erin.
Inhoud:
Inleidende artikelen over:
- begeleiding
- individuele ontwikkeling
- hulp
- onderzoek van een stelling
- de trainer
- het vinden van een goede zet
De vijfde stap heeft 16 lessen:
1: Materiaal en tijd
2: Mat
3: Doorbraak
4: Gebruik van pionnen
5: Wedren
6: Zevende rij
7: Aftrekaanval
8: Penning
9: De opening
10: Toren tegen pion
11: Sterk veld
12: Verdedigen
13: Toreneindspel
14: Koningsaanval
15: Open lijn
16: Remise
Verder 10 lessen voor het plusdeel:
1+: Activiteit
2+: Pionneneindspel
3+: Koning in het midden
4+: De verkeerde loper
5+: Kwetsbaarheid
6+: Dame-eindspel
7+: Verdedigen
8+: Eeuwige penning
9+: Loper tegen pionnen
10+: Zetdwang
Werkboek Stap 5
Stap 5
7e druk 2010
56 pagina's
met tekeningen
Naast opgaven staan er in het werkboek geheugensteunen. Dit zijn korte samenvattingen voor de leerlingen van de les uit de handleiding.
Er zijn 11 geheugensteunen:
- Materiaal en tijd
- Het gebruik van pionnen
- Wedren
- Aftrekaanval
- Toren tegen pion
- Sterk veld
- Verdedigen
- Toreneindspel
- Open lijn
- Remise
- Verkeerde loper
Op de andere 44 bladzijden staan steeds 12 opgaven per blad. Dat betekent een totaal van 44x12-23 (voor tekeningen)= 505 opgaven.
Een voorproefje? Pionneneindspel: sleutelvelden
De onderwerpen van de opgaven zijn dezelfde als die in de handleiding.
Zie Handleiding schaaktrainers.
Werkboek Stap 5 extra
Stap 5 extra
1e druk 2003
56 pagina's
met tekeningen
Lees meer over de Extra boeken onder info.
In het extra werkboek staan 53 pagina's met opgaven, liefst 53x12=636-34 (tekeningen)= 602 opgaven. Er is een bladzijde met doorbraakpatronen en een geheugensteun met richtlijnen voor het oplossen van de mixpagina's.
Allereerst komen de oefeningen met bekende thema's uit Stap 5 en een enkele uit een lagere stap op een hoger niveau:
- mat (in drie en in het eindspel)
- pionneneindspel
- klein plan
- aftrekaanval
- penning
- toren tegen pion
- sterk veld
- verdedig tegen vrijpion
- toreneindspel
- koningsaanval
- open lijn
- uitschakelen verdediging
- dubbele aanval
- mobiliteit
De laatste 26 bladzijden zijn toetsen.
Stap 5 onder de knie? Verdedig tegen vrijpion
Werkboek Stap 5 plus
Stap 5+
1e druk 2006
56 pagina's
met tekeningen
Lees meer over de Plus boeken onder info.
De inhoud van het werkboek stap 5+:
Min of meer nieuwe onderwerpen:
- koning in het midden
- dame-eindspel
- eeuwige penning
- loper tegen pion
- zetdwang
Verdieping van al eerder behandelde onderwerpen:
- Klein plan
Stelling openen, stuk naar beter veld brengen - Pionneneindspel
De randpion, tempospel, verdedigen - Verkeerde loper
Winst- en remisestellingen - Kwetsbaarheid
Kwetsbaarheid uitbuiten - Verdedigen
Verdedigen tegen dreigingen, een vrijpion, de koningsaanval en slim schaak opheffen
Red een halfje! Mix: D
Lessen voor het plusdeel staan vanaf de 5e druk in de handleiding van Stap 5.